نصب و تعمیرات آسانسور اساسی، کدامیک بر عهده کیست؟
جدال آسانسور: نصب و تعمیرات اساسی، کدامیک بر عهده کیست؟
در زندگی آپارتماننشینی امروز، آسانسور دیگر یک وسیله لوکس نیست؛ بلکه به یکی از حیاتیترین امکانات رفاهی و حتی ضروری، بهویژه در ساختمانهای چند طبقه، تبدیل شده است.
از جابجایی سالمندان و کودکان گرفته تا حملونقل اثاثیه و مایحتاج روزانه، زندگی بدون آسانسور در بسیاری از ساختمانها عملاً ناممکن است. اما همین وسیله کاربردی، میتواند منبع اصلی تنش و اختلاف در یک مجتمع مسکونی شود؛ بهویژه زمانی که صحبت از «نصب آسانسور» یا «تعمیرات اساسی آسانسور» و متعاقباً تقسیم هزینههای سنگین آن به میان میآید.
بررسیهای مجله خبری دیارملکان نشان میدهد که ابهامات موجود در خصوص مسئولیت پرداخت این هزینهها، به کرات منجر به درگیری بین ساکنان، مالکان و مستأجران شده است. سوال اصلی اینجاست: “هزینههای مربوط به آسانسور، از نصب اولیه تا تعمیرات اساسی و نگهداری، بر عهده چه کسی است؟” برای پاسخ به این پرسش کلیدی، باید به سراغ قانون تملک آپارتمانها و تفسیر صحیح آن از «هزینههای مشترک» برویم.
درک درست از مفاهیم «هزینههای نگهداری جاری» در مقابل «هزینههای عمرانی و اساسی»، کلید حل این معمای مالی است. عدم تفکیک صحیح این دو نوع هزینه، ریشه اصلی سوءتفاهمها و عدم پرداخت سهم شارژ مربوط به آسانسور است. مدیران ساختمان و ساکنان باید به این نکته واقف باشند که پرداخت هزینههای آسانسور نه تنها یک تعهد مالی، بلکه یک الزام برای حفظ امنیت و ارزش داراییهای مشترک است. یک آسانسور ایمن و با عملکرد صحیح، نه تنها راحتی ساکنان را تضمین میکند، بلکه بر قیمت کلی واحدها نیز تأثیر مثبت میگذارد و در بلندمدت، از هزینههای بسیار سنگینتر ناشی از خرابیهای جدی جلوگیری میکند.
قانون تملک آپارتمانها و آییننامه اجرایی آن، مهمترین مرجع قانونی برای حلوفصل اختلافات مربوط به هزینههای مشاعات در ساختمانهاست. این قانون، به وضوح میان انواع هزینهها تمایز قائل شده و چارچوبی برای تقسیم عادلانه آنها ارائه میدهد.
۱. هزینههای نصب اولیه آسانسور:
مسئولیت اصلی: نصب آسانسور، به دلیل اینکه به «ارزش افزوده» و «تجهیزات اصلی» ساختمان اضافه میشود، معمولاً یک هزینه عمرانی و سرمایهای تلقی میگردد. بنابراین، مسئولیت پرداخت هزینه نصب اولیه آسانسور، کاملاً بر عهده مالکان (صاحبان واحدها) است. این موضوع شامل تمامی مراحل، از خرید تجهیزات گرفته تا نصب و راهاندازی اولیه میشود.
مستأجران: مستأجران هیچگونه مسئولیتی در قبال پرداخت هزینه نصب آسانسور ندارند، مگر اینکه در قرارداد اجارهای که امضا کردهاند، به صراحت و با توافق طرفین، شرط دیگری ذکر شده باشد (که این امر بسیار نادر است و معمولاً خلاف عرف و قانون محسوب میشود).
۲. هزینههای تعمیرات اساسی آسانسور:
مسئولیت اصلی: “تعمیرات اساسی آسانسور” نیز، مانند نصب اولیه، به دلیل ماهیت عمرانی و سرمایهای و تأثیر آن بر طول عمر و کارایی بلندمدت آسانسور (مثلاً تعویض موتور، ریلها، کابین اصلی یا گیربکس)، بر عهده مالکان است. این هزینهها به نوعی سرمایهگذاری برای حفظ ارزش و عملکرد یک بخش حیاتی از مشاعات ساختمان محسوب میشود.
مستأجران: همانند نصب، مستأجران مسئولیتی در قبال تعمیرات اساسی ندارند، مگر با توافق خاص و مکتوب در قرارداد اجاره.
۳. هزینههای نگهداری و تعمیرات جزئی (جاری) آسانسور:
مسئولیت اصلی: اینجاست که تفاوت آشکار میشود. هزینههایی مانند سرویسهای دورهای ماهانه، تعویض قطعات مصرفی کوچک (مانند لامپها، کلیدها، یا برخی سیمکشیهای جزئی)، روغنکاری و بیمه آسانسور، جزو هزینههای جاری و نگهداری محسوب میشوند. این هزینهها مستقیماً به استفاده روزمره از آسانسور و حفظ عملکرد آن در کوتاهمدت مربوط است. بنابراین، مسئولیت پرداخت این هزینهها، بر عهده مستأجران (در صورت سکونت) و یا مالکان (در صورت خالی بودن واحد) است.
تقسیم هزینه: این هزینهها نیز مانند سایر شارژهای جاری، معمولاً بر اساس قدرالسهم (متراژ) یا تعداد واحدها (با توافق مجمع عمومی) بین ساکنان تقسیم میشود.
نصب و تعمیرات آسانسور اساسی، کدامیک بر عهده کیست؟
قرارداد اجاره شفاف: مجله خبری دیارملکان قویاً توصیه میکند که مالکان و مستأجران در هنگام عقد قرارداد اجاره، به وضوح مسئولیت پرداخت انواع هزینههای مشترک (شامل هزینههای آسانسور) را مشخص کنند تا از بروز اختلافات در آینده جلوگیری شود. ذکر بندهای صریح در قرارداد، مانع بسیاری از سوءتفاهمهاست.
تصویب در مجمع عمومی: هرگونه تصمیمگیری در مورد هزینههای کلان مانند نصب یا تعمیرات اساسی آسانسور، باید در مجمع عمومی مالکان به تصویب برسد. این مصوبات، سند قانونی برای الزام همه مالکان به پرداخت سهم خود خواهد بود.
شفافیت مالی مدیر ساختمان: مدیر ساختمان موظف است تمامی فاکتورهای مربوط به هزینههای آسانسور (نصب، تعمیر، سرویس) را به صورت شفاف و قابل دسترس برای ساکنان نگهداری کند. این شفافیت، اعتماد را افزایش داده و به رفع ابهامات کمک میکند.
صندوق ذخیره تعمیرات: تشکیل یک صندوق ذخیره تعمیرات اساسی در ساختمان میتواند در مواجهه با هزینههای ناگهانی و سنگین آسانسور، به ساختمان کمک کند تا بدون فشار مالی زیاد، اقدام به تعمیرات لازم کند. این صندوق از طریق دریافت مبالغ جزئی به صورت ماهانه از مالکان، در طول زمان پر میشود.
۱. اگر واحدی در طبقه همکف باشد، آیا باید هزینه آسانسور را بپردازد؟ بله، طبق قانون، آسانسور جزو مشاعات ساختمان است و تمامی مالکان، حتی ساکنان طبقه همکف که مستقیماً از آن استفاده نمیکنند، موظف به پرداخت سهم خود از هزینههای مربوط به نصب، تعمیرات اساسی و نگهداری جاری آن (بر اساس قدرالسهم) هستند. این یک هزینه مشترک برای کل بنا و ارزش ملک محسوب میشود.
۲. اگر آسانسور خراب شود و مدیری برای تعمیر آن اقدام نکند، چه باید کرد؟ در صورت عدم اقدام مدیر، ساکنان میتوانند با تنظیم صورتجلسه و امضای اکثریت مالکان، او را ملزم به اقدام کنند. در نهایت، در صورت استنکاف، میتوانند از طریق مراجع قانونی یا معرفی مدیر جدید اقدام نمایند.
۳. آیا بیمه آسانسور جزو هزینههای جاری است یا اساسی؟ بیمه آسانسور جزو هزینههای جاری و نگهداری محسوب میشود و پرداخت آن، چه بر عهده مستأجر (در صورت توافق) و چه مالک (در صورت خالی بودن واحد)، جزو شارژ ماهانه یا فصلی ساختمان است.
مدیریت هزینههای آسانسور، به دلیل ماهیت پرهزینه و اهمیت آن، نیازمند آگاهی کامل از قانون تملک آپارتمانها و شفافیت در مدیریت مالی ساختمان است. همانطور که در مجله خبری دیارملکان تأکید شد، تفکیک صحیح میان هزینههای نصب و تعمیرات اساسی (بر عهده مالکان) و هزینههای نگهداری جاری (بر عهده ساکنان/مستأجران)، کلید جلوگیری از اختلافات و تضمین عملکرد صحیح و ایمنی این وسیله حیاتی است. با ایجاد یک سازوکار مالی شفاف و قانونی، میتوان از بروز بسیاری از تنشها جلوگیری کرد و آرامش را به محیط آپارتماننشینی بازگرداند.